پرستاران استان اردبیل

این استان از شمال به رود ارس، دشت مغان و بالها رود در جمهوری آذربایجان، از شرق به رشته كوههای طالش و بغرو در استان گیلان، از جنوب به رشته كوه ها، دره ها و جلگه های به هم پیوسته استان زنجان و از غرب به استان آذربایجان شرقی محدود است.

چهار شهرستان این استان در طول 5/282 كیلومتر با جمهوری آذربایجان هم مرزاند.در 159 كیلومتر از این مرز، رودهای ارس و بالهارود جریان دارند.

در طول این مرز، استان اردبیل با جمهوری آذربایجان از دو نقطه اصلاندوز و بیله سوار ارتباط دارد. آذربایجان شرقی مرزهای مشترك با شهرستانهای پارس آباد، مشكین شهر، اردبیل و خلخال دارد. استان اردبیل همچنین در جنوب با استان زنجان همجوار است. این استان از مشرق با استان گیلان  از طریق شهرهای اردبیل و خلخال و رشته كوه طالش همسایه می باشد. استان اردبیل در شمال غربی فلات ایران، با بیش از 18 هزار و 50 كیلومتر مربع، یك درصد مساحت كل كشور را تشكیل می دهد.

این استان از شمال به رود ارس، دشت مغان و بالها رود در جمهوری آذربایجان، از شرق به رشته كوههای طالش و بغرو در استان گیلان، از جنوب به رشته كوه ها، دره ها و جلگه های به هم پیوسته استان زنجان و از غرب به استان آذربایجان شرقی محدود است.

راه ارتباطی استان اردبیل با مركز كشور از طریق محور اردبیل ـ آستارا (گردنه حیران ) واز راه رشت وقزوین به تهران میسر می شود. استان اردبیل به پیشنهاد دولت و تصویب مجلس شورای اسلامی در سال 1372 از محدوده سیاسی ـ اداری استان آذربایجان جدا شده و به عنوان استانی مستقل در تقسیمات كشوری جای گرفت.

این استان دارای شش شهرستان، 16 بخش، شش دهستان و2193 آبادی است. شهرستان اردبیل دارای چهار نوع آب وهوای مدیترانه ای گرم، مدیترانه ای معتدل، كوهستانی سرد و معتدل است. شهرستان اردبیل یكی از مناطق سردسیر ایران است و بین پنج تا هشت ماه از سال سرد است.

شهر اردبیل

مورخان قدیم، اردبیل را  واژه ای اوستایی دانسته اند كه از دو كلمه "ارتا" (مقدس) و "ویل" (شهر) كه معنی شهر مقدس را می دهد. بسیاری از مورخان اسلامی بنای این شهر را به فیروز پادشاه ساسانی نسبت می‌دهند و نام آن را "بادان پیروز" نامیده اند.

چنین می‌نماید كه این شهر بیش از 1500 سال قدمت تاریخ دارد. به روایت اوستا، زردشت پیامبر ایرانی دركنار رود "دائی یتا " كه امروزه ارس نامیده می شود به دنیا آمد و در كوه سبلان كتاب خود رانوشت و برای ترویج دین خود، به شهر "باذان پیروز" رفت. عده ای به او ایمان آوردند و در این ناحیه جنگی بین زردشتیان و بت پرستان روی داد كه دراین جنگ زردشتیان بر همه روستاها و قصبه های اطراف اردبیل دست یافتند و به افتخار این پیروزی آتشكده ای در اردبیل بنا كردند كه آثار آن هنوز در سه فرسنگی این شهر در دهكده‌ای به نام آتشگاه باقی مانده است.

در دوران حكومت انوشیروان پیروان مزدك كه از جان خود می ترسیدند به اطراف ایران می‌گریختند و عده ای هم به اردبیل گریختند. مزدكیان از مخالفان حكومت ساسانی و خلافت بین امیه در اردبیل بودند كه دائما‍‏‏‎ُ ‏دستور پیگرد و توقیف آنان صادر می شد. اهمیت مساْله مزدكیان، خلفای بنی امیه را برآن داشت تا پایتخت را از مراغه به اردبیل انتقال دهند. در زمان هشام از خلفای بنی امیه، طوایف بارین خزر به آذربایجان حمله و شهر را غارت كردند. اردبیل در زمان عباسیان مركز ایالت آذربایجان بود.

در سال 617 هجری مغولان پس از حمله به ایران اردبیل را غارت كردند. در زمان هلاكوخان، مركز فرمانروایی اردبیل به مراغه منتقل شد و در زمان آباقاخان، تبریز پایتخت حكومت ایلخان شد. در دوره حكومت تیموریان، امیر تیمور در اردبیل به خدمت شیخ صفی الدین رسید و به درخواست شیخ، هزار نفر از اسیران را آزاد كرد. پس از فوت شیخ صفی الدین، این شهر قبله صوفیان شد و اكثر پیروان طریقت به این شهر روی آوردند. شاه اسماعیل از اردبیل قیام كرد و حكومت واحد ایرانی را تشكیل داد و ملوك الطوایفی را از بین برد.

در زمان صفویه هركس گناهی مرتكب می شد به اردبیل پناهنده می شد و از هر گونه آسیبی در امان می ماند. از این رو، به دار الامان نیز معروف بود وبعضی آن را دارالارشاد نیز گویند. این شهر در جنگ ایران و روسیه تا زمانی كه عهدنامه تركمانچای تنظیم شد در اشغال روسها بود. در این زمان (1245 هـ.ق ) همه اشیاء قیمت و بی همتای مقبره شیخ صفی الدین و زینت آلات دیگر مقبره ها و كتاب های مهم كتابخانه اردبیل كه شاه عباس وقف كرده بود و از كتابهای خطی نفیس وبی نظیر و بی همتا بود غارت شد.

این اشیاء و كتابهای نفیس هم اكنون در موزه های مسكو و لنینگراد نگهداری می شود. در زمان سلسله قاجار، پس از انتقال ولیعهدنشین از اردبیل به تبریز، این شهر از رونق افتاد و دچار ركود اقتصادی شد. رویدادهایی مانند زمین لرزه هایی پیاپی، هجوم قبایل واقوام گوناگون، و تاخت و تازهای بیگانگان رفته رفته سبب شد اردبیل از پیشرفت وترقی بازماند. در سالهای اخیر این شهر توسعه یافت و وجود آثار تاریخی بویژه مقبره خاندان شیخ صفی و همجواری اش با آب های گرم سرعین باعث شد این شهر رونق و اعتبار پیش خودرا بدست آورد.

مراكزتاریخی وباستانیاستان اردبیل در شمال غربی فلات ایران، با بیش از 18 هزار و 50 كیلومتر مربع، یك درصد مساحت كل كشور را تشكیل می دهد.

این استان از شمال به رود ارس، دشت مغان و بالها رود در جمهوری آذربایجان، از شرق به رشته كوههای طالش و بغرو در استان گیلان، از جنوب به رشته كوه ها، دره ها و جلگه های به هم پیوسته استان زنجان و از غرب به استان آذربایجان شرقی محدود است.

1- خانه سید هاشم ابراهیمی 
2- منزل وكیل الرعیا 
3- خانه حاج یوسف آقاصادقی
4- خانه حاج میرزا ابراهیم صادقی
5- خانه سنگی دركوه
6- دخمه سنگی ویند
7- بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی
8- مقبره امین الدین جبراییل
9- برج شاطر گنبدی
10- تپه قره شیروان
11- حمام پیر زرگر اردبیل 
12- حمام پیرعبدالملك 
13- حمام اوچ دكان
14- حمام حاج شیخ
15- حمام پیر
16- حمام ملاهادی

17- حمام صفویه

جاذبه های طبیعی

1. آبشارگورگورسبلان
2. آب گرم قهوه خانه ممتاز
3. آب گرم بشی باجی لار
4. آب گرم قره سو
5. آب گرم ساری سو
6. آب گرم گاومیش گلی
7. آب گرم گزال
8. آب گرم قهوه خانه همت
9. آب پهن
10. آب یل سویی
11. آب چشم
12. چشمه های بیله دره
13. چشمه اسد
14. چشمه بوشعلی
15. چشمه های معدنی سرعین
16. چشمه گل علی
17. چشمه سردابه 
18. منطقه حفاظت شده نئور
19. دریاچه نئور 
20. دریاچه شورابیل 
21. تالاب گنجگاه
22. تالاب نوشار
23. تالاب شور گل
24. تالاب ملااحمد

اماكن زیارتی

• مسجدجامع اردبیل 
• مسجدمیرزا علی اكبر مجتهد 
• امامزاده صالح
• گورستان شام اسبی 
• گورستان كرجان 
• كلیسای مریم مقدس

شهر پارس آباد

دشت مغان (بر اساس داده های كتاب های جغرافیایی قدیم ) روزگاری آباد بود و رونق داشت. اما بعدها بر اثر حوادثی نامعلوم از میان رفت. نمونه بارز روستاهای كهن و تاریخی دشت مغان , روستای پر جمعیت "اولتان "‌ است كه دارای آبادی هایی بود كه آنها را به اسامی دوازده گانه‌ماههای سال می نامیده اند. 

در مورد نام (پارس آباد) گفته اند كه شخصی به نام مهندس پارسا برای نخستین بار در این قسمت از دشت مغان به كارهای كشاورزی و عمرانی پرداخت و پارس آباد برگرفته از نام او است. پس از تشكیل شركت كشت و صنعت و دامپروری مغان و احداث سد ارس در منطقه میل مغان , پارس آباد رونق یافت و روبه توسعه و گسترش نهاد.

مراكزتاریخی وباستانی

• قلعه اولتان 
• برج قارلوجا 
• تپه خرمن 
• تپه نادر 
• پل خدا آفرین

جاذبه های طبیعی

• زیستگاه خروسلو 
• زیستگاه آقابابا 
• زیستگاه حسن دره سی
• گورستان اصلاندوزمغان

شهر خلخال

خلخال از شهرهای قدیمی و تاریخی آذربایجان است كه در كتاب های جغرافیایی و تاریخی سده های دوم و سوم هجری مورخان و جغرافیدانان درباره خلخال اطلاعاتی ذكر شده است. خلخال در جنوب استان درفاصله 112 كیلومتری اردبیل قرار دارد و دارای تابستانهای معتدل و طبیعی و زیبا می باشد و فصل پاییز بسیار زیبایی دارد. سابقه سكونت در خلخال به هزاره دوم قبل از میلاد می‌رسد.

از جاذبه های طبیعی اين شهر می توان به چشمه آب گرم معدنی خلخال در 22 كیلومتری شمال غربی هروآباد و به فاصله 96 كیلومتری میانه كه از زمین خارج می شود می‌توان اشاره كرد.‌ اطراف چشمه را سنگ های آهكی و آذرین از نوع آندزیت پور فیریك پوشانده است. خروج آب از زمین در چند مظهر نزدیك به هم به فاصله چند صد متری جاده است. آب گرم خلخال از دسته آب های بیكربناته سدیك گرم و گاز دار است كه در درمان بیماری های مفصلی , رماتیسمی و عصبی مؤثر است.

شهر مشكین‌شهر(خیاو)

خیاو, گذرگاه و پناهگاهی برای سوداگران و درمانده ها بود. در سده های اولیه اسلامی مجاهدان و از جان گذشتگانی بودند كه در سبلان سنگر می گرفتند. هرگوشه این سامان نشانه هایی از آن روزها را به یادگار دارد. خیاو در حاشیه سرزمینی افتاده است كه روزگاری به اسم آران مشهور بود. این منطقه، زبانی ویژه داشت كه تا سده چهارم هچری با همه آشفتگی ها و آمیختگی هایش پایدار بود.

سكه های بدست آمده از منطقه، متعلق به چند دوره تاریخی با فاصله زمانی كوتاه و دراز و بیشتر مربوط به اتابكان آذربایجان است. نخستین سكه ای كه تازیان در آران‌ زده اند، متعلق به سال 90 هجری است. خیاو در دوره صفویه بیشتر رونق گرفت. مدتی پس از عباس میرزا در آذربایجان، خیاو توجه ایلات شاهسون را كه در شرف قدرت گرفتن بودند جلب كرد. ییلاق شاهسون ها در امنه ساوالان رفته رفته گسترده تر شد و خیاو را مثل حلقه در میان گرفت.

سپس كشتار و غارت شروع شد. مدتها این وضع ادامه داشت تا سرانجام در زمان ناصرالدین، حاكمی به نام حسنعلی خان جنرال وارد مشگین شهر شد و به شرارت ها پایان داد. از وقایع مهم خیاو می توان پیروزی مشروطه خواهان، سركوبی اشرار در مدت 20سال حكومت رضاخانی، اسكان عشایر در مشگین شهر وقحطی در سال 1294 و 1327شمسی را نام برد.

قلعه كهنه، آغجه قلعه، مقبره شیخ حیدر، گورستان انار، سنگ نبشته شاپور ساسانی و تپه قنبر(سلاخ تپه) كه به هزاره اول پیش از میلاد مربوط می‌شود، از مراكزتاریخی اين شهر می‌باشند.

جاذبه های طبیعی

1- چشمه قوتورسو 
2- چشمه قیزجه 
3- چشمه ایلاوند
4- زیستگاه شیروان دره سی 
5- زیستگاه موویل 
6- زیستگاه هوشنگ میدانی وقره گول
7- زیستگاه حاجی لو
8- زیستگاه تنبق
9- زیستگاه ارباب كندی

شهر نمین

نمین منطقه‌ای كوهستانی با جمعیتی بیش از یكصد هزار نفر واقع در حاشیه غربی دریای خزر- ارتفاع از سطح دریا 1500 متر می‌باشد آب و هوایی معتدل، زمستانهای سرد و تابستان با هوای ملایم. دارای جنگل‌های طبیعی فندق در شرق و جنوب نمین و باغات میوه فراوان است و فاصله آن تا اردبیل 25 كیلومتر می‌باشد. طبق شواهد موجود در كتب تاریخی و آثاری كه از دل خاك بیرون آمده نشان می‌دهد كه 9000 سال پیش از میلاد زمانی‌كه بسیاری از شهرهای فعلی وجود خارجی نداشته‌اند در این منطقه قبایلی با تمدنهای درخشان سكونت داشته‌اند.

اسم نمین به خاطر این است كه در قدیم نمین در منطقه‌ای جنگلی و پوشیده از درخت بوده و چون به دریا نیز نزدیك بوده هوا رطوبت بالایی داشته از این رو اسم این شهر را نمین یعنی مرطوب گذاشته‌اند.

نمین دارای روستاها و دهستان‌هایی در اطراف آن است كه اسامی آنها عبارتند از: قشلاق چایی، عنبران، دودران، میناباد، میرزانق، كله‌سر، گرده، خانقاه علیا و سفلی، خشه‌ حیران، دولت‌آباد، سیف‌آباد، جیگركندی، ویلگیج، نوده، سولوط، سولا، خان‌كندی، جید، قره چناق، بیله‌سوار و...

نمین دارای گردشگاههای طبیعی و بسیار زیبایی برای عموم است. چشمه‌هایی با آب گوارا و سرد، زمین‌های پوشیده از گل و گیاه، در شمال قریه آرپاتپه منطقه جنگلی با درختان فندق، گیلاس و ازگیل وجود دارد كه فندق آن مشهور است.

از مهمترین محصول كشاورزی نمین گندم، جو، عدس و علوفه دامی است. محصول گندم بسیار مرغوب است و علوفه دامی به اندازه كافی و برای هر روستایی به اندازه نیاز وجود دارد و به‌دست می‌آید به‌طوری كه اهالی و دامداران نیازی به خرید علوفه ندارند و خودشان آن را كشت می‌كنند.

محصولات درختی و باغداری در نمین گوجه‌درختی، آلبالو، گیلاس، گلابی، سیب، میوه به، گردو و سایر میوه‌ها نیز كم و بیش وجود دارد. فصل برداشت میوه ها معمولاً مرداد ماه است.

زنبورداری در نمین رونق خوبی دارد و عسل خوبی هم به‌دست می‌آید كندوها در باغچه‌ها نگهداری می‌شوند و زنبورها از شهد گلها و گیاهان طبیعی تغذیه می‌كنند و عسلی كه از این كندوها برداشت می‌شود از بهترین نوع بوده دارای عطر و مزه مطبوعی است. 

اماكن زیارتی و مذهبی

• پیربدر نمین 
• بابا روشن 
• پیرلنگ 
• تربه 

مراكزتاریخی وباستانی

1- قلعه شندان
2- گور قلعه سی 
3- تپه سلوط 
4- سربندتپه 
5- آریا تپه 
6- قره تپه 
7- تپه حاجی نصیر 
8- بولان تپه 
9- ییدی دیوقیزی 
10- اوزریك تپه (تپه اسفند)
11- قوشا تپه 

جاذبه های طبیعی

1- مشه‌سوئی
2- گرده سوئی
3- بروكش سوئی
4- چشمه كهریز
5- زری بولاغی

همشهري آنلاين